COVID-19: Aşı Geliştirme Yarışları ve Aşı Çeşitleri

0
646

Bilim insanları, yeni tip koronavirüse (SARS-CoV-2) karşı bağışıklık sağlamak için 8 farklı çeşitte aşı üzerinde çalışmaktadırlar.

SARS-CoV-2’ye karşı dünyadaki şirketler ve üniversitelerdeki araştırma ekipleri tarafından 90’dan fazla aşı geliştirilmektedir. Araştırmacılar, bazıları daha önce lisanslı / onaylı bir aşıda kullanılmayan farklı teknolojileri deniyorlar. En az 6 grup, güvenlik denemelerinde (faz-I klinik çalışma kapsamında) gönüllülere aşı adayını enjekte etmeye başladı; diğerleri hayvanlarda test etmeye başladı.

İlk olarak, koronavirüse karşı aşı olmadan nasıl bağışıklık geliştirdiğimizi (aktif immünizasyon), sonra ise bir aşı aracılığı ile nasıl bağışıklık geliştirdiğimizi (pasif immünizasyon) ve koronavirüs aşısı geliştirmede denenen yöntemlerin özetini açıklayarak bir yol izleyeceğiz.

Aşının temelleri: nasıl bağışıklık geliştiririz?

Vücudun kazanılmış bağışıklık sistemi, koronavirüs Sars-cov2 gibi yeni istilacı patojenleri tanımayı öğrenebilir.

Koronavirüs enfeksiyonu

Koronavirüs (COVID-19) SÖZLÜĞÜ: Bilinmesi gereken 20 terim

Virüs, insan hücreleri yüzeyinde ACE2 reseptörlerine tutunmak için yüzey diken proteinlerini kullanır. İçeriye bir kez girdikten sonra bu hücreler daha fazla virüs üretmek için virüsün RNA’sını kullanırlar.

Bağışıklık sistemi yanıtı: Özelleşmiş Antijen sunan hücreler APC’ler virüsü içerisine alır ve T yardımcı hücreleri (Th) aktive etmek için bazı kısımlarını gösterir. T yardımcı hücreleri diğer bağışıklık sistemi yanıtlarına kolaylık sağlar:B hücreleri, virüsü hücrelerin enfekte etmesini engelleyebilen ve virüsü yıkım için işaretleyebilen antikorlar üretir. Sitotoksik T hücreleri virüs bulaşmış enfekte olmuş hücreleri tanımlar ve yok eder.

Virüsü tanıyan uzun ömürlü hafıza B ve T hücreleri vücudu aylarca veya yıllarca devriye gezerek bağışıklık sağlar.

Aşıların Sınıfları

Diğer geliştirilmekte olan aşılar arasında, poliovirüs veya tüberküloza karşı mevcut aşıların, genel bir bağışıklık sistemi yanıtı (spesifik adaptif bağışıklık yerine) ortaya çıkararak SARS-CoV-2 ile savaşmaya yardımcı olup olmayaccağını veya belirli bağışıklık hücrelerinin virüsü hedeflemek için genetik olarak değiştirilip değiştirlmeyeceğini test etmek yer alır.

SARS-CoV-2 aşıları: çeşitli yaklaşımlar

Tüm aşılar, vücudu hastalığa neden olmayan bir antijene(patojene ait parçacıklar) maruz bırakmayı amaçlar, böylece bir kişi enfekte olursa virüsü bloke edebilen veya öldürebilen bir bağışıklık tepkisine neden olur. Koronavirüse karşı denenmekte olan en az 8 tip vardır ve bunlar farklı virüslere veya viral parçalara dayanır.

Virüs aşıları

En az yedi ekip, virüsün kendisini zayıflatarak veya etkisiz hale getirerek aşı geliştirmektedir. Kızamık ve çocuk felcine karşı geliştirilenler gibi mevcut birçok aşı bu şekilde yapılır, ancak kapsamlı güvenlik testleri gerektirirler. Pekin’deki Sinovac Biotech, insanlarda SARS-CoV-2’nin inaktif bir versiyonunu test etmeye başladı.

Viral vektör aşıları

Yaklaşık 25 ekip, viral vektör aşıları üzerinde çalıştıklarını söylüyor. Kızamık veya adenovirüs gibi bir virüs, taşıyıcı olarak kullanılarak, vücutta koronavirüs proteinleri üretebilmesi için genetik olarak tasarlanmıştır. Bu virüsler zayıflatılırlar, böylece hastalığa neden olmazlar. İki tür vardır: hücrelerin içinde hala çoğalabilenler(replike olabilenler) ve anahtar genler devre dışı bırakıldığı için çoğalamayanlar(replike olamayanlar).

Nükleik asit aşıları

En az 20 ekip, bağışıklık tepkisine yol açan bir koronavirüs proteini için genetik talimatlar (DNA veya RNA formunda) kullanmayı amaçlamaktadır. Nükleik asit, daha sonra virüs proteininin kopyalarını çıkaran insan hücrelerine eklenir; bu aşıların çoğu virüsün spike (diken) proteinini kodlar.

Elektroporasyon adı verilen süreç, DNA’nın hücreye alınabilmesi için membranlarda gözenek oluşturulması işlemidir.

RNA veDNA bazlı aşılar güvenli ve geliştirilmesi kolaydır: bunları üretmek için virüs değil, sadece genetik materyal üretilir. Ancak kanıtlanmamıştır. Şimdiye kadar bu teknolojiyi kullanan onaylı bir aşı yoktur.

Protein bazlı aşılar

Birçok araştırmacı koronavirüs proteinlerini doğrudan vücuda enjekte etmek için çalışmaktadırlar. Koronavirüsün dış kaplamasını taklit eden protein parçaları veya protein kabukları da kullanılabilir. Onaylı hepatit-B ve HPV aşıları, bu tarz aşılardır.

28 ekip viral protein alt birimleri içeren aşılar üzerinde çalışmaktadır. Çoğu virüsün diken proteinine veya bunun reseptör bağlanma alanı adı verilen önemli bir kısmına odaklanmaktadır. SARS virüsüne karşı benzer aşılar, maymunları enfeksiyona karşı korumuştur, ancak insanlarda test edilmemiştir. Bu türde çalışmak için bu aşılar, aşı ile birlikte verilen bağışıklık uyarıcı moleküllerin yanı sıra çoklu dozlar gerektirebilir.

Virüs benzeri parçacıklar: Boş virüs kabukları koronavirüs yapısını taklit eder, ancak genetik materyale sahip olmadıkları için bulaşıcı değildir. 5 ekip, güçlü bir bağışıklık tepkisini tetikleyebilen, ancak üretimi zor olabilen virüs benzeri parçacık (VBP) aşıları üzerinde çalışıyor.

Endüstri denemeleri


Aşı araştırma çalışmalarına liderlik eden grupların% 70’inden fazlası endüstriyel veya özel firmalardan gelmektedir. Klinik araştırmalar, hayvanlarda ve insanlarda yapılan küçük güvenlik çalışmaları ile başlar, bunu bir aşının bağışıklık yanıtı oluşturup oluşturmadığını belirlemek için çok daha büyük çalışmalar yapılır. Araştırmacılar bu adımları hızlandırıyor ve 18 ay içinde bir aşı hazırlamayı umuyorlar.

COVID-19 mevcut aşı yaklaşımları özet tablolar

SARS-CoV-2’ye karşı korunmak için bağışıklık tepkisinin ne kadar güçlü olması gerektiği bilinmemektedir. Bu nedenle geliştirilen aşıların bazıları çalışmayabilir. Daha önce ciddi salgınlar yapan koronavirüslere karşı (örneğin 2002’deki SARS-CoV-1) şimdiye kadar bir aşı geliştirilememiştir. Bu nedenle yeni aşı adaylarını klinik çalışmalarda denemeden önce araştırmacılar, bu aşı adaylarının koruyucu bir bağışıklık sağlayıp sağlamayacağından emin olmalıdır.

AŞILARHedefAynı Amaçta Kullanılmış AşılarAvantajlarıDezavantajları
RNA aşılarıS (diken) proteiniHayırEnfeksiyöz virüsün tamamı gerekmez, hızlı üretim mümkündür.Allerji ile ilgili güvenlik sorunları bildirilmiştir.
DNA aşılarıS (diken) proteiniHayırEnfeksiyöz virüsün tamamı gerekmez, düşük üretim maliyetleri, yüksek ısı stabilitesi, SARS-CoV-1 için insanlarda test edilmiştir, hızlı üretim mümkündür.Aşı, iyi immünojenisiteye ulaşmak için ihtiyaç duyar.
Rekombinant protein aşılarıS (diken) proteiniEvetEnfeksiyöz virüsün tamamı gerekmez.Küresel üretim kapasitesi sınırlı olabilir. Verimlerin yeterince yüksek olması gerekir.
Viral vektör bazlı aşılarS (diken) proteiniEvetEnfeksiyöz virüsün tamamı gerekmez, MERS-CoV de dahil olmak üzere birçok yeni ortaya çıkan virüs için iyi klinik öncesi ve klinik veriler.Vektör bağışıklığı, aşı etkinliğini olumsuz yönde etkileyebilir (seçilen vektöre bağlı olarak).
Canlı zayıflatılmış aşılarBütün virüsEvetÇeşitli onaylı aşılar için kullanılan basit işlem.Büyük miktarlarda virüsün ele alınması gerektiğinden zaman alır. Güvenlik testlerinin kapsamlı olması gerekir.
İnaktive aşılarBütün virüsEvetÇeşitli onaylı aşılar için kullanılan basit işlem, mevcut altyapı kullanılabilir, insanlarda SARS-CoV-1 için test edilmiştir.Büyük miktarlarda virüsün ele alınması gerektiğinden zaman alır. Güvenlik testlerinin kapsamlı olması gerekir.

COVID-19 Aşı Adayları

AdayAşı özellikleriGeliştiriciDurum
mRNA 1273S proteinini kodlayan mRNA aşısıModernaFaz I ( NCT04283461 )
mRNAS proteinini kodlayan mRNA aşısıBioNTech / Fosun Pharma / PfizerPhase I/II: 2020-001038-36
Ad5-NcovS proteinini kodlayan Adenovirüs tip 5 vektörüCanSino BiyolojikFaz I ( NCT04313127 )
INO-4800S proteini elektroporasyonlu DNA plazmit aşısıInovio İlaçFaz I ( NCT04336410 )
LV-SMENP-DCViral proteinlere dayanır. Antijene özgü CTL’ler.Shenzhen Tıp EnstitüsüFaz I ( NCT04276896 )
Patojene özgü aAPCViral proteinlere dayanır. Modifiye edilmiş aAPC’lerShenzhen Tıp EnstitüsüFaz I ( NCT04299724 )
ChAdOx1Replike olmayan viral vektör.Oxford ÜniversitesiFaz I/II: NCT04324606
Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü

Kaynak:

The race for coronavirus vaccines: a graphical guide – Nature News 28 Apr 2020 Çeviri: drozdogan.com ekibi

The race to stop COVID-19 – Pharmaceutical Journal – No: 7935 vol: 304 Çeviri: drozdogan ve ekibi

Amanat F Krammer F SARS-CoV-2 vaccines: status report. Immunity. 2020; 52: 583-589

Draft landscape of COVID 19 candidate vaccines WHO 30 April 2020

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz