Sporda Doping: Buna Değer mi?

0
209

Spor müsabakaları yapıldığından beri insanları aldattı. Patencilerin rakiplerinin bacaklarını kırmasından, kalabalığın içinde kaybolan ve metroya giren maraton koşucularına kadar birçok skandal ve doping spor tarihini doldurmaktadır.

[Kanal]
Daha hızlı ve daha güçlü olmak: Rekabette üstünlük arayışı hayatları riske atabilir.

Dopingler: Sporla var olacak kadar eski

Dünya Dopingle Mücadele Ajansı’na (WADA) göre, “doping” terimi, Zulu savaşçıları tarafından savaşta daha güçlü hale getirmek için kullanılan, üzümden yapılmış alkollü bir içecek olan Hollandaca “dop” kelimesinden geliyordu.

Eski Yunan sporcular, performansı artırmak için özel diyetler ve uyarıcı iksirler kullandılar ve 19. yüzyılda bunlara striknin, kafein, kokain ve alkol eklendi.

Thomas Hicks, 1904 Olimpiyat maratonunu kazanmasına yardımcı olmak için çiğ yumurta, striknin enjeksiyonlarını aldı ve yarış sırasında brendi içkisi tüketti.

Bisiklet ve futbol dünya şampiyonaları için 1966’da doping testleri yapıldı ve 1968 ilk Olimpiyat testini gördü. 

1970’lere gelindiğinde, çoğu uluslararası federasyon denetler hale geldi.

Dopingler: Yapılması Doğru mu?

Emekli Amerikan bisiklet kahramanı ve kan kanserinden kurtulan Lance Armstrong, tüm unvanları elinden alındı ve spor camiasının önünde aşağılandı. Hak ettiği de aslında buydu. Peki Armstrong sadece bir günah keçisi miydi?

Birçok kişi o dönemde doping yapıyordu. Dopingler tespit edilemiyordu ve bu yüzden de adil bir yarış ortamı olmuyordu.

Ünlü doktorlar veya eczacılar, doping test yerlerinde çalışan uzmanlar, büyük paralar karşılığı sporculara tespit edilemeyecek doping yöntemleri sunuyordu. Hatta bu yolda ünlenen birçok doping uzmanı vardı. Sporcular da birçok sporcunun yaptığını ve tespit edilemediğini düşündüğü için bunları çabucak tercih ediyorlardı.

Kimisi dopingi çeşitli zamanlamalar – planlar halinde kullanırken kimisi testten önceki gün çeşitli ilaçlar vererek vücuttan atılımını kolaylaştırıyordu. Hatta WADA çalışanları test için geldiklerinde, sporcunun ilaç almadıkları zamandan kalma temiz olan idrarını verebilecek bir aparat veya temiz olan kan örneklerini verebilecek yöntemler kadar ileri teknikler bile düşünülmüştü. Böylece sporcu dopingden rahatça kaçabiliyordu.

Dopingler bunlar gibi birçok yöntem içeriyordu. Hatta bunlardan birisi de Rusya’da kadın sporcuların yarıştan önce spor koçları tarafından hamile bırakılıp, bir testoteron benzeri olan progestoron salınımının artışından faydalanmasıydı. Yarıştan önce bebeklerini aldırmış veya düşük yapmışlardı. Rekabet ortamı, durumu bu kadar iğrençleştirmişti. Çünkü o zaman bu şeklide düşük yapan veya çocuklarını aldıran birçok sporcu vardı.

Birçok sporcunun yarışmadan yıllar sonra, yeni tespit edilebilecek yöntemler bulunduğunda testleri pozitif çıkıyor ve madalyaları ellerinden alınıyordu. Sporcular ise yaptıklarını inkar ediyorlardı. Nispeten bazıları mesela ”Lance Armstrong”, artık kaçacak yerleri kalmadığında itiraf etmek zorunda kalıyordu.

Lance Armstrong admits to first doping 'probably at 21' - Republic ...
Büyük bir heyecan bırakması, dopingleri yapılabilir kılıyordu.

Çünkü doping şüphesi durumunda, polisler doping uzmanları ile sporcu arasındaki iletişimi takip ederek büyük kanıtlara ulaşıyorlardı. Davalar bu kanıtlar eşliğinde şekileniyordu. Her zaman bu davalar sporcuları dopingle karalamıyordu. Bazı davalar sporcuları aklayadabiliyordu. Tarihe baktığımızda masum olduğu halde suçlanabilen sporcular da vardı. Bunlardan biri Marco Pantani idi.

Los cinco enigmas de la muerte de Pantani | Ciclismo
Marco Pantani, doping iftiraları nedeniyle evinde intihar etmişti.

Rusya’nın Devlet Destekli Doping Organizasyonu

Günümüzde hala tespit edilemeyen dopingler olsa dahi sporcular veya devletler, tespit edilen dopingleri bile bazı organizasyonlar yaparak gizleyebildiler. Bunlardan biri yakın zamanda gerçekleşen, Rusya’nın devlet destekli doping organizasyonuydu. Rusya, ev sahipliği yaptığı Soçi kentindeki 2014 Kış Olimpiyatları’nda sporcularının devlet destekli doping yaptığı gerekçesiyle 2015’te men cezası almıştı.

Kasım 2015’te, Rus sporcular yaygın, devlet destekli doping organizasyonuna karıştılar. Spor bütünlüğünü ve sporcuların hayatlarını tehlikeye attıktan sonra Rusya uluslararası rekabetten yasaklandı. Hatta Rus sporcular 2016 Rio Yaz Olimpiyatlarına gidemedi.

The Olympics' Doping Problem Can't Be Blamed on Russia – Media ...

Uluslararası Atletizm Federasyonları Birliği’nin (IAAF) eski genel sekreteri Pierre Weiss şunları söyledi: “Bu sporcular sadece rakiplerini aldatmakla kalmıyor, aynı zamanda bu seviyelerde sağlıklarını ve hatta hayatlarını çok ciddi tehlikeye atıyorlar.”

WADA: Dopingde standartları belirlemek

1999 yılında WADA, 1998 Tour de France’daki büyük bir doping skandalı sonrasında doping mücadelesi standartlarını düzenlemek üzere kuruldu. “Sporda dopinge karşı mücadeleyi her türlü şekilde teşvik etmeyi, koordine etmeyi ve izlemeyi” hedefliyor.

WADA, yasaklanan maddelerin resmi doping listesini veya yöntemlerini yıllık olarak günceller. Listeye eklenebilmek için, bir öğenin aşağıdaki üç kriterden herhangi birini karşılaması gerekir:

  • Spor performansını geliştirir veya artırabilir
  • Sporcu için bir sağlık riski oluşturur veya oluşturabilir
  • Spor ruhunu ihlal edebilir.

2020 yasaklı maddeler listesine WADA web sitesinden ulaşılabilir.

Sonuç

Spor, insanları bir araya getirir. Ancak gurur, politika, rekabet hırsı ve büyük paralar sporu ve sporcuyu mahvedebilir. Başarılar sporcuları göklere çıkartır, ancak doping bir günde sporcuyu en dibe indirir. Daha adil yarışlar istiyorsak, organizasyonları daha iyi denetlemeliyiz.

Kaynak

Doping in sports: is it worth it?. (2020). Retrieved 12 July 2020, from https://www.medicalnewstoday.com/articles/305421

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz